19-21 mei 2006, vrijdagavond

Je eigen ervaring heiligen

Omdat ik hier al een dag eerder was, kreeg ik een voorproefje van wat er zoal plaatsheeft in de verschillende groepen die een beetje in onze richting werken. Niet alleen van hun uitspraken, maar ook in de plakkaten die ze ophangen. Het zijn allemaal mensen die nog geloven in de maakbaarheid van de maatschappij. En in de maakbare maatschappij hoort geen leed.

Krankzinnig natuurlijk, maar het is nog steeds zo: leed mag er niet zijn. En omdat het er niet zijn mag, is het er natuurlijk in overmaat. Want we werken allemaal de verkeerde richting uit ...

 

Ik denk dat we daar in deze groep niet in geloven. En dat we ook niet geloven in verbetering. We proberen na te gaan hoe we doen, hoe we denken, wat we willen, en we proberen dat grondig te onderzoeken.
Het feit dat mijn boek nu uiteindelijk uitkomt [1] , is omdat het zich in dit opzicht onderscheidt van de reguliere zen, die teruggaat op een overlevering. Dat heb ik nooit gedaan en ik doe het nog steeds niet. En ik hoop ook dat jullie het nooit doen, maar dat je je eigen ervaring heiligt en daar heel zorgvuldig mee omgaat. Of het klopt met wat er om je heen gedaan wordt, doet er niet toe. Je eigen ervaring is het enige wat je werkelijk weet, al het andere komt van buiten.

 

Als je je eigen ervaring volgt, dan blijkt wel dat veel systemen en geloven elementen bevatten die je herkent. Maar dat is een andere zaak. Je hebt het zelf uitgezocht, je bent zelf eenzaam geweest, je hebt zelf gemerkt hoe betrekkelijk de menselijke verhoudingen zijn, hoe betrekkelijk je relaties zijn waar je dagelijks mee te maken hebt. Je probeert niets te ontlopen, je zegt nergens: “Nou ja, het zal wel zo zijn ...” Dat is iets vreselijks, als je zegt: “Het zal wel ...”

 

Maar het blijkt ongelofelijk moeilijk te zijn om je eigen ervaring te volgen, om – ook als je een leraar hebt – altijd weer voor jezelf na te gaan: “Is dat zo ...?” Ik heb het in de loop van de jaren vaak gezegd, ik zeg het nog een keer: wees kritisch, geloof niet, onderzoek! En als het niet klopt met je eigen ervaring, laat wat er gezegd is dan voor wat het is. Natuurlijk kom je dan alleen te staan, dat is duidelijk, maar dat ben je altijd geweest - al heb je net gedaan alsof dat niet zo was. Je hebt net gedaan alsof die persoonlijke relaties werkelijk waren. Maar op een of andere dag breekt je dat op.


[1] Maarten Houtman: De andere oever; een jeugd op Java. Asoka, 2006

Je eigen ervaring heiligen