25-27 augustus 2006, vrijdagavond

Wie zijn we?

We hebben dit keer een andere dagindeling, meer gecomprimeerd en meer tijden dat er niets van ons verwacht wordt. Waarom is dat?

 

Ik schreef destijds een boek dat Tao-zen, de weg van niet-dwang [1] heet. En eigenlijk keer ik hiermee terug naar toen. Ik had toen al het vermoeden dat het taoïsme in de grond van de zaak een veel groter beroep doet op je intelligentie enerzijds, en je anderzijds meer vrijlaat. Terwijl zen, zoals het uit Japan gekomen is – wat niet het ch’an is wat in China ontstond, en wat er blijkbaar nog is – teveel opzettelijkheid bevat.
Het Japanse zen bevat de notie dat je iets kunt afdwingen, dat als je gaat zitten je iets bereiken kunt. In feite hoef je maar één keer een commando aan jezelf te geven dat je gaat zitten, je hoeft dat niet steeds te herhalen. Maar dat is wat we normaal doen, we gaan zitten en blijven dat commando herhalen. En zodoende zijn we niet open voor wat er is, voor wat er gebeurt, wat een ander zegt, hoe een ander is, hoe de wereld is.

 

Dit is een probleem – als je het zo noemen wilt – wat levensgroot is. Met al de gruwelijkheden die ons via de beeldbuis en via internet bereiken, wordt het steeds noodzakelijker dat we ons afvragen wie we zijn. En of datgene wat we in de wereld – terecht – veroordelen, niet ook in ons zelf is. Want tenslotte is die mensenwereld door de mensen gemaakt. En wij zijn een mens, wij behoren daar toe, of we willen of niet. We kunnen niet denken dat we een ander soort zijn dan alle mensen om ons heen – stratenmaker of hooggeleerde wetenschapper, iedereen, zonder uitzondering, is een mens.
Als we ons afvragen of daar iets in veranderen kan, dan zijn we, zoals we hier zitten, waarschijnlijk wel zo wijs om niet te zeggen: “Als ‘die of die’, of ‘de regering’, nu eens iets anders deed …” De regering dóet niets anders. We zullen onszelf eerder de vraag stellen: kunnen wij iets anders doen, kunnen wij een ander antwoord geven op wat ons overkomt, kunnen wij een ander antwoord vinden als we iemand ontmoeten?
 


[1] Dit boek is niet meer in de boekhandel verkrijgbaar, maar het is integraal opgenomen in het Maarten Houtman Archief: www.maartenhoutmanarchief.nl (www.taozen.nl)

Wie zijn we?